Tam Tâm Bồ Đề và Tam Dung

Bài này tóm tắt những điểm chính dựa theo bài Tóm Lược về Tam Dung do Thầy Hằng Trường thuyết giảng trong chương trình Bồ Tát Đạo Mùa Thu năm 2014 tại Garden Grove, Orange County.

http://youtube.com/user/masterhangtruong

---

Bồ Đề Tâm gồm có 3 Tâm: Trực Tâm, Đại Bi Tâm, và Thâm Tâm. Tam Dung là những đặc tánh mà người tu biểu hiện trong cuộc sống: Hàm Dung, Bao Dung, Viên Dung.

Ba Xu Hướng Tu chính.

1. Tu để hoàn toàn giải thoát, tự tại, không bị kẹt trong trần gian ô trược, gọi là xu

hướng Hướng Thượng, phát triển Trực Tâm, và trí Bát Nhã (trí huệ siêu việt).

2. Tu để khi chúng ta nối kết với người nào từ Chân Tâm sẽ khiến cho người đó

cảm nhận được sự giải thoát tự tại nhưng mình không bị dính kẹt. Thông

thường, khi có quan hệ với một người nào sẽ phát sinh ra cảm xúc, cảm tình. Vì

thế, các vị tổ sư đã đặt tên cho mối quan hệ đó là ‘Bi’, viết theo tiếng Hoa là

‘phi tâm’ (非 心) - ý nhấn mạnh rằng không phải là cảm xúc, cảm tình.

Mối quan hệ ‘Bi’ ra ngoài cảm xúc cảm tình như vui, thích, giận, buồn, ghét,

hận. Chúng ta thường hiểu lầm rằng ‘Bi’ là tình thương nhưng thật sự ra đó là

sự biểu hiện của Chân Tâm trong từng mối quan hệ. Thí dụ:

- Khi Chân Tâm vào trong quan hệ của mình với cha mẹ thì sẽ biểu hiện lòng

hiếu thuận với cha mẹ.

- Khi Chân Tâm vào trong quan hệ với bạn bè thì phát sinh lòng hổ trợ, nâng

đỡ, giúp ích bạn vô điều kiện.

- Khi Chân Tâm vào trong quan hệ với người phối ngẫu thì biểu hiện là sự

hiến dâng, nghĩa là tình thương vô điều kiện.

Chân tâm sẽ biểu hiện qua những đặc tánh khác nhau tuỳ theo mối quan hệ của

mình và người (ví dụ như bạn đồng nghiệp, con, cháu, bạn trai, bạn gái, v.v… ). Chúng ta

có rất nhiều mối quan hệ khác nhau, gọi là vô biên sai biệt và cần tu làm sao để

Chân Tâm lúc nào cũng đi vào tất cả các mối quan hệ đó, gọi là xu hướng

Hướng Thiện, phát triển Đại Bi Tâm.

3. Tu để phát triển Thâm Tâm, phát triển thiện xảo phương tiện vì trong cuộc sống

chúng ta còn có quan hệ với môi trường sống, hoàn cảnh sống, công việc làm,

hệ thống điều hành, phương thức hoạt động, quá trình xử lý, mà trong đó mỗi cá

nhân không ngừng thay đổi động thái của họ.

Những mối quan hệ này phức tạp hơn các quan hệ giữa người với người. Khi Chân Tâm đi vào trong vũ trụ thì sẽ hình thành các hệ thống phức hợp trong đó có những quy luật hay định luật bất biến trong từng hệ thống, trong từng văn hoá.

Đây là xu hướng Hướng Mỹ, phát triển phương tiện thiện xảo (Thâm Tâm).

Kết quả sau khi tu 3 xu hướng và đem được kết quả tu xuất tục vào cuộc sống.

1. Khi người tu hướng thượng phát triển Trực Tâm thì tâm khai mở. Người khác

nhìn vào thì sẽ thấy người đó biểu hiện sự hàm dung (tự tại, lạc quan, dễ

thương, dễ chịu, v.v.…).

• Hàm là sự rộng mở, không chấp trước, không có dấu vết của bản ngã.

• Dung là sự thông đạt, vô ngại, tự tại, hanh thông, thoáng.

Hàm Dung diễn tả một trạng thái khai mở vô cùng, thoáng, không kẹt.

2. Khi người tu phát triển Đại Bi Tâm và đến khi Chân Tâm truyền vào quan hệ

với tha nhân thì người ngoài nhìn vào sẽ thấy người đó biểu hiện sự bao dung

(khi bị chửi mắng, hành hạ, v.v… vẫn giữ tâm đại bi).

• Bao là trùm phủ.

• Dung là sự chứa đựng vô hạn lượng, khả năng tiếp tục chuyển hoá, tiếp tục

chứa đựng đồng thời chuyển hoá những gì họ chứa đựng.

Tâm đại bi không bị dính kẹt. Thương, yêu, ghét, giận, đều khiến bị dính

mắc. Tất cả cảm xúc trói buộc ta trong bản ngã. Không dính là không dính

với bản ngã, mà lúc nào cũng sống với chân tâm.

3. Khi người tu phát triển Thâm Tâm, sẽ có sự hiểu biết rộng lớn và sâu sắc, có

khả năng làm tất cả mọi việc trôi chảy thông suốt trong mọi hoàn cảnh.

Người ngoài nhìn vào sẽ thấy biểu hiện sự Viên Dung, là một người có đủ khả

năng tiên liệu mọi việc trước sau và biết sắp xếp để mọi việc làm đều trôi chảy,

thông suốt. Gọi là người viên dung khi họ là người có trí thức cao, hiểu biết rộng, sử dụng nhiều phương tiện thiện xảo và có khả năng điều hợp người và việc rất quảng bác, nhịp nhàng, vượt được chướng ngại trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

• Viên: mọi khía cạnh, mọi thời, mọi lúc, mọi chỗ.

• Dung: xuyên suốt, thông đạt, vô ngại, hanh thông, tự tại.

Chữ Dung trong danh từ Viên Dung và Hàm Dung giống nhau.

Chữ Dung trong danh từ Bao Dung thì có ý nghĩa khác (viết khác nhau trong

tiếng Hoa).

Hàm Dung, Bao Dung và Viên Dung là lý tưởng của Hội Từ Bi Phụng Sự.

Chúng ta hãy học và tu tập theo tinh thần để đạt tới được chỗ không bị kẹt,

không bị dính, không bị cột.

Không viên dung thì bị kẹt. Không bao dung thì bị dính. Không hàm dung thì bị

cột (Bản ngã làm mình bị cột). Tam Tâm Bồ Đề là LÝ, Tam Dung là SỰ, cùng đi đôi với nhau.